Niemiecki Obóz Jeniecki na terenie Milowic

Niemiecki Obóz Jeniecki – E535 / Stalag VIII B

OBÓZ JENIECKI

Na terenie Milowic (Milowitz) działał w latach II wojny światowej Niemiecki Obóz Jeniecki Nr E535 który pełnił funkcję obozu pracy. W obozie przebywało ok. 500 jeńców z Nowej Zelandii, Anglii, Hiszpanii oraz Cypru. Jeńcy byli głównie zatrudnienie na kopalni do wydobywania węgla, gdzie pracowali obok Polaków.

Obóz jeniecki powstał tu w roku 1941. Składał się z około sześciu baraków, zbudowanych z cegły oraz jednego pomieszczenia dla kompani wartowniczej. Teren był otoczony drutem kolczastym z czterema wieżami wartowniczymi. Mieszkańcy Milowic miel zakaz zbliżania się do obozu, tym niemniej często dochodziło pomiędzy mieszkańcami a jeńcami do wymian towarowych. W czasie wolnym od pracy jeńcom pozwalano grywać w piłkę nożną na pobliskim boisku. Wyzwolenie nastąpiło między 15 a 20 stycznia 1945 roku.

Numer: E535
Nazwa / okręg: Stalag VIII B – Arb-Kdo
Stalag (Stammlager für kriegsgefangene Mannschaften und Unteroffiziere) – dla podoficerów i szeregowych
Arb-Kdo (Arbeitskommando) – komando pracy
Lokalizacja: Sosnowiec – Milowice

1940 rok
Stan obecny (Teren koło pętli tramwajowe, n którym obecnie znajdują się garaże)

Organizowanie systemu obozów jenieckich w Niemczech zakończono jeszcze przed wybuchem II wojny światowej. Podlegały one Naczelnemu Dowództwu Sił Zbrojnych (OKW), a w strefie działań bojowych – Dowództwu Wojsk Lądowych (OKH). W 1943 roku powołano dodatkowo Urząd Generalnego Inspektora do Spraw Jeńców Wojennych. Po zamachu na Adolfa Hitlera w VII 1944 roku władzę nad obozami jenieckimi przejęło SS. Niemieckie obozy jenieckie w czasie II wojny światowej (Oflagi – dla oficerów, Stalagi – dla podoficerów i szeregowców) oznaczane były numerem okręgu wojskowego, w którym się znajdowały. Sosnowiec leżał w VIII Okręgu Wojskowym. Obozy na tym terenie oznaczane były cyfrą rzymską VIII, literą oznaczającą kolejność powstania oraz nazwą miejscowości (np. Stalag VIII E Neuhamer). Cyframi arabskimi oznaczano obozy dla jeńców rosyjskich. Marynarze i lotnicy trafiali do obozów podległych odpowiednio Dowództwu Marynarki Wojennej (Marinelager) i Dowództwu Wojsk Lotniczych (Luftwaffelager), które to obozy podlegały odrębnej numeracji. Podziału tego nie przestrzegano w stosunku do Polaków i Rosjan, których umieszczano w zwykłych Stalagach.

Źródło: „Milowice” Monografia Historyczna, Łukasz Podlejski

Brynica, służka dwórki królowej

Brynica, prawy dopływ Czarnej Przemszy, figuruje w historycznych zapiskach pod bardzo różnymi nazwami, chociaż zbliżonymi w brzmieniu. I tak Brynica znana była także jako Brzennycza, Brana (za czasów Chrobrego), Brzeznica czy Brenica. Marian Kantor-Mirski podaje, iż Brynica aż do XIV wieku słynęła z „żerenji bobrowych”, czyli siedlisk bobrów.

Według Kantora Brynica była spławna począwszy od Milowic. Powyżej tej wioski (wówczas, dzisiejsza dzielnica Sosnowca była wioską i to bardzo starą). żeglarstwo było wzbronione ze względu na bobry, których siedlisko sięgało od Milowic, aż po jezioro Oparów leżące w pobliżu Ożarowic. Dzisiaj nie ma już owego jeziora ani rozlewisk w Czeladzi, zaś w 1840 roku koryto Brynicy na dzisiejszym obszarze Sosnowca przesunięto mocno w kierunku zachodnim.

Brynicy, a właściwie przeprawie przez tę rzekę zawdzięcza swe istnienie leżąca nad nią Czeladz. Znajdujący się tam bród, zachęcał kupców by przeprawiali się tędy wędrując w XI i XII wieku z nad brzegów Morza Czarnego na odwieczny szlak bursztynowy. Pózniej brnięcie przez toczące się wody zastąpił przejazd pierwszym mostem o nazwie „Gaweł”, służącym podróżnikom aż do XVIII wieku.

Brynica ma swe zródła na południe od wsi Mysłów koło Koziegłów na wysokości 350 m.n.p.m. Dalej plynie przez Kozłową Górę, Piekary Śląskie, Bobrowniki, Siemianowice Śląskie, Wojkowice, Czeladz, Sosnowiec, Katowice i Mysłowice. W tym ostatnim mieście w bardzo mało romantycznej okolicy wpada do Czarnej Przemszy. Od zródeł do ujścia rzeka liczy 54,9 km. W Kozłowej Górze, w 1940 roku zbudowano na Brynicy zbiornik wody pitnej o pojemności 15,8 mln metrow sześciennych. Brynica w swoim środkowym i dolnym biegu to ściek. Jako chłopcy próbowaliśmy się w niej kąpać, czego rodzice nam surowo zabraniali. Każda kąpiel w tej kawie z mlekiem kończyła się wysypką na całym cieke, co zganialiśmy oczywiście na „to chyba z jedzenia”. Poza tym z wody wystawały jakieś druty, żelastwo, stopy były wiecznie pokaleczone. Zdziczenie. Choć jeszcze przed drugą wojną światową ludzie kąpali się w nurcie Brynicy i uprawiali sporty kajakowe. Na załączonych zdjęciach widać to dokladnie na tle krajobrazu Czeladzi. Również w latach miedzywojennch, w spokojnych zakolach Brynicy były hodowle robaków. Tak, przynęty dla wędkarzy. Robaki musiały być dobrej jakości, skoro w stanie żywym eksportowano je nawet na Węgry. Brynica, podobnie jak Przemsza, spełnia znacznę rolę kulturową. Stanowi bowiem granicę między Śląskiem i Zagłęgiem. Kreśli także południową granicę Sosnowca. Brynica nie tylko oddzielała i oddziela Zagłębie Dąbrowskie od Śląska, ale też łaczy te dwie polskie krainy geograficzne i kulturowe. Przez rzekę w czasach zaborów trwał nocami intensywny ruch Polaków w obie strony miedzy zaborem rosyjskim i pruskim. Jedni uciekali przed rosyjskimi prześladowaniami po kampanii napoleońskiej, Powstaniu Listopadowym i Styczniowym. Inni wędrowali za drobnym handlem pozwalającym przeżyć. Pokonywali Brynicę rewolucjoniści różnych maści. Podczas Powstań Śląskich przerzucano z Sosnowca przez rzekę broń dla powstańców. To dzięki ich walce 20 czerwca 1922 roku wojska polskie przekroczyły most na Brynicy pod katowickimi Szopienicami. Polska władza objęła spory szmat Śląska. Nadal jednak Brynica stanowila granice województwa kieleckiego, do niego to bowiem należało Zagłębie w okresie międzywojennym. Podczas okupacji hitlerowskiej Niemcy ustanowili na Brynicy granicę policyjną. Polacy udający się na Śląsk musieli zgodnie z decyzją Himmlera posiadać specjalne zezwolenie.

Mirek Rajski
Na podstawie: Władysław Mroziński, „B – jak Brynica”, „Kurier Związkowy” nr.143
„Brynica jaka jest jaka będzie” – Biblioteka „Echa Czeladzi”
http://www.zegluga.wroclaw.pl

Historia Tramwajów

Zamieszczam tutaj DATY, TRASĘ i NUMER linii tramwajowej, która kończyła swoją trasę na Pętli Milowice

Linia nr 21

Od

Do

Trasa

04.1977

12.1977

pętla – Dąbrowa Górnicza, ul. Chopina

10.07.1982

Nadal

Milowice pętla – Huta „Katowice”

Linia nr 24

Od

Do

Trasa

1945

21.01.1951

Milowice huta – S-c ul. Kościelna – ul. Okrzei

22.01.1951

9.07.1964

Milowice kop. – S-c ul. Kościelna – ul. Okrzei

10.07.1964

09.1970

Milowice kop. – S-c ul. Sienkiewicza – ul. Okrzei

09.1970

9.02.1975

Milowice kop. – S-c ul. Małachowskiego / ul. Sienkiewicza – ul. Okrzei

06.1979

08.1981

Milowice ul. Daleka – S-c ul. Małachowskiego / ul. Sienkiewicza – ul. Parkowa

08.1981

04.1982

Milowice kop. pętla – S-c ul. Małachowskiego / ul. Sienkiewicza – ul. Parkowa

04.1982

09.1982

Milowice kop. pętla – S-c ul. Małachowskiego / ul. Sienkiewicza – ul. Okrzei

Linia nr 26

Od

Do

Trasa

10.02.1975

30.03.1977

Milowice pętla – Mysłowice dworzec PKP

23.12.1977

06.1979

Milowice pętla – Mysłowice dworzec PKP

15.01.1990

Nadal

Milowice pętla – Mysłowice dworzec PKP

Linia nr 26 bis

Od

Do

Trasa

10.02.1975

. 1975/76

Milowice pętla – S-c ul. Ostrogórska

Linia nr 28

Od

Do

Trasa

15.01.1976

20.07.1978

Milowice pętla – S-c Pętla Mielczarskiego

21.07.1978

11.10.1978

Milowice pętla – S-c Pętla Mielczarskiego – Będzin Pętla Czeladzka

12.10.1978

06.1979

Milowice pętla – S-c Pętla Mielczarskiego – Będzin Pętla Czeladzka – Będzin zajezdnia

Linia nr 35

Od

Do

Trasa

.

15.05.2003

Milowice pętla – Zagórze Zajezdnia

Pętla w Milowicach – oddana do eksploatacji została w styczniu 1975 r.

Zapraszam do galerii w której można pooglądać zdjęcia związane z komunikacją w Milowicach KLIKNIJ TU
————
Dane pochodzą z książki „Komunikacja tramwajowa w aglomeracji katowickiej”; Autor Krzysztof Soida.
Gorące podziękowania dla Pana Dominika Wójcika za materiały.